Podgorica, PR pres servis - U Crnoj Gori je potrebna veća politička volja da rodna ravnopravnost konačno dobije zasluženo mjesto na političkoj agendi, a mediji, umjesto pukog prenošenja informacija sa događaja, moraju preuzeti aktivniju ulogu u podizanju svijesti o problematici rodne ravnopravnosti i jačanju uloge žena u društvu. 

To je ocijenjeno na završnoj konferenciji koju je organizovao Centar za demokratiju i ljudska prava (CEDEM) u okviru projekta "Dijelimo odgovornost – promocija politika rodne ravnopravnosti”, koji je podržalo Ministarstvo za ljudska i manjinska prava.

Direktorica CEDEM-a, Milena Bešić, istakla je da je Crna Gora kao država kandidatkinja i buduća članica Evropske unije u obavezi da realizuje sve ciljeve kojima se umanjuje rodna diskriminacija, a koji su postavljeni u zakonodavnim i strateškim dokumentima koje usvaja EU, Evropska komisija i Savjet Evrope, a jednako su obavezujuća i dokumenta Ujedinjenih nacija, kojima se osigurava postizanje rodne ravnopravnosti.

„Ravnopravnost po rodu je neodvojivi dio korpusa ljudskih prava i predstavlja ključni element u reformskim procesima i podrazumijeva ravnopravno učešće žena i muškaraca, jednak položaj, jednake mogućnosti i jednake koristi od rezultata rada u svim oblastima privatnog i javnog života“, kazala je Bešić.

Poručila je da Crna Gora treba da preduzme sve neophodne mjere kako bi unaprijedila politička, ekonomska, socijalna i druga prava žena i postigla rodnu ravnopravnost.

„U svijetlu nedavnih izbora vidimo da je u Skupštini Crne Gore trenutno 18 žena, dok je u prethodnom sazivu taj broj bio 21. Sada ima 22 odsto žena u poslaničkim klupama, a kvotama i rodno senzitivnim zakonima je definisano 40 odsto. Ovo nije poruka koja pozitivno govori o položaju žena u Crnoj Gori“, ocijenila je Bešić.

Uz to, kako je dodala, politička participacija žena u pregovorima o formiranju nove Vlade je izostala.

„To ukazuje na duboku podijeljenost i diskriminaciju žena u procesu donošenja odluka. Izradom novog strateškog dokumenta, koja je u toku, i njegovom implemnetacijom, Crna Gora će i dalje imati za cilj da otkloni političku, ekonomsku i svaku drugu rodno zasnovanu diskriminaciju i da postigne veću zastupljenost žena pri zapošljavanju, kao i da osnaži nacionalne mehanizme za rodnu ravnopravnost“, objasnila je Bešić.

Cilj Strategije je da poveća zastupljenost žena na rukovodećim pozicijama, kako na nacionalnom tako i na lokalnom nivou.

„Za postizanje ovih ciljeva biće potrebna veća politička volja da rodna ravnopravnost konačno dobije zasluženo mjesto na političkoj agendi, ne samo formalno, nego suštinski. Ono što smatram jako bitnim jeste bolje razumijevanje politika rodne ravnopravnosti i njeno puno uvažavanje u odnosu na ono što je vrlo često samo deklarativno, ili nešto što je zakonski propisano“, kazala je Bešić.

Za sprovođenje politika nadležne su sve institucije, a veliku ulogu, kako je rekla, u procesima ima i civilni sektor.

IMG 9332 1

Programski menadžer CEDEM-a, Marko Pejović, naveo je da je, u okviru projekta, od 1. aprila do 30. juna urađena analiza štampanih medija u Crnoj Gori koja se ticala rodne ravnopravnosti, koju možete preuzeti ovdje.

„Žene su osjetno manje medijski zastupljene, čineći svega 13 odsto ukupnog korpusa, odnosno njihov glas se čuo i o njima se pisalo kod svega 1.287 objava.  Razlika između medijske zastupljenosti muškaraca i žena (dominantne objave) iznosi čak 4.656 medijskih objava u korist muškaraca (pet puta manje zastupljenije žene), odnosno muškarci su u sadržaju posmatranih medija imali 38 odsto više udjela u odnosu na žene“, naveo je Pejović.

Praćene su objave u četiri štampana medija (Dan, Vijesti, Pobjeda i Dnevne novine), a najviše objava u kojima se pominju žene bilo je, kako je kazao, u Danu, a najmanje u Vijestima.

Objave kojima se stvara negativna slika o ženama i kojima se negativno utiče na ideju rodne ravnopravnosti zabilježene su, kako je dodao, 60 puta, tj. u pet odsto od ukupnog broj objava.

„U tromjesečnom periodu gotovo da u objavama nisu bile zastupljene pripadnice romske populacije, žene s invaliditetom, starije žene. Analiza je takođe pokazala da je veoma mali broj novinara koji pitaju žene kao ekspertkinje za mišljenje o određenoj tematici. Imamo dominaciju muškaraca kao stručnjaka i analitičara. To jasno pokazuje da se postojeći kapaciteti ne koriste u dovoljnoj mjeri, posebno kapaciteti akademske zajednice, u kojoj, kako je analiza i pokazala, žene imaju značajnog udjela“, ukazao je Pejović.

Naveo je da je analiza pokazala da su žene kao akademski stručnjaci, nastavnice, profesorice medijski vidljivije u odnosu na žene koje se bave drugim zanimanjima.

„Žene se češće pominju, ili istupaju u oblastima kao što su nauka i obrazovanje, NVO sektor i međunarodne organizacije. Jako malo imamo objava koje se tiču žena u biznisu, politici, a posebno žena u inžinjerstvu i građevinarstvu“, rekao je Pejović.

Kada se napravi uporedni odnos medijske zastupljenosti žena u odnosu na muškarce, kada je riječ o politici, kako je kazao, čak 10 odsto više je medijskih objava u kojima se pominju muškarci u odnosu na žene.

Ocijenio je da je jako važno da se u narednom periodu medijski stručnjaci i predstavnici medija osvrću na teme koje se tiču borbe protiv stereotipa kako u oblastima gdje žene nisu zastupljene, tako i u onima gdje jesu.

„Na naslovnim stranama, najavljeno je svega 137 članaka koji su se ticali žena. To primarno predstavlja 10,64 procenta od ukupnog broja naslovnih strana koje su objavljene u posmatranom vremenskom periodu. 125 naslovnih strana je bilo neutralno, dok je svega četiri govorilo afirmativno o ženama“, istakao je Pejović.

Analiza je, kako je rekao, pokazala da su žene sa pozicija koje zauzimaju u politici, državnim institucijama i nevladinom sektoru u veoma malom procentu govorile o problemima sa kojima se žene suočavaju, a to su socijalni problemi, nasilje, rodna ravnopravnost.

„Podatak jasno pokazuje da bi žene u politici i u državnim institucijama svakako trebalo da iskoriste svoj položaj za promociju rodne ravnopravnosti i osnaživanje žena“, istakao je Pejović.

Monitoringom sadržaja štampanih medija u posmatranom periodu uočen je, kako je rekao, izrazito mali broj objava koje govore o rodnoj ravnopravnosti -  ispod jedan odsto.

„Mediji, umjesto pukog prenošenja informacija sa različitih događaja, moraju preuzeti aktivniju ulogu u podizanju svijesti o problematici rodne ravnopravnosti i jačanju uloge žena u društvu“, zaključio je Pejović.

Utvrđeno je da, kako je kazao, profesionalni uspjesi žena ostaju slabo vidljivi za medije, kao i da su jasno definisane oblasti u kojima se očekuje učešće žena.

IMG 9349

Projektni koordinator CEDEM-a, Matija Miljanić, pojasnio je da je projekat imao za cilj da podigne svijest šire javnosti o značaju rodne ravnopravnosti i promociju veće zastupljenosti i učešća žena u političkom i javnom životu na nacionalnom i lokalnom nivou.

„Neke od aktivnosti koje smo sproveli su škola rodne ravnopravnosti, seminari za predstavnike lokalnih samouprava, seminar za savjetnike iz sudstva i tužilaštva koji se ticao rodne ravnopravnosti, pravne zaštite žena žrtava porodičnog nasilja. Imali smo i tromjesečni monitoring štampanih medija i izradu preporuka za senzibilnije izvještavanje medija o rodnoj ravnopravnosti“, neveo je Miljanić.

Istakao je da poštovanje rodne ravnopravnosti ne zavisi samo od institucija, već i od građana.

IMG 9342


Centar za demokratiju i ljudska prava (CEDEM) sprovodi projekat “Za zabranu mučenja i nečovječnog ponašanja - peremptorne norme u praksi crnogorskog pravnog poretka”, koji je finansijski podržalo Ministarstvo pravde Crne Gore. U okviru ovog projekta, održan je seminar “Primjena člana 3 Evropske konvencije za ljudska prava” od 29. do 30. septembar 2020. godine u hotelu Bianca, u Kolašinu. Seminar je realizovan za 25 predstavnika crnogorskih redovnih sudova i državnih tužilaštava

U svijetlu teme, direktorica CEDEM-a, Milena Bešić, se na početku osvrnula da je Evropska konvencija o ljudskim pravima prvi i najznačajniji međunarodni instrument o ljudskim pravima koji nastoji da zaštiti širok krug građanskih i političkih prava. To prvenstveno čini tako što predstavlja međunarodni ugovor koji pravno obavezuje Visoke strane ugovornice sa jedne strane, dok sa druge strane uspostavlja sistem nadzora nad zaštitom ljudskih prava na unutrašnjjem nivou. Naglasila je da kada je u pitanju Crna Gora, Konvencija je stupila na snagu 3. marta 2004. godine i predstavlja sastavni dio crnogorskog unutrašnjeg pravnog sistema i ima primat u odnosu na nacionalne zakone jer je članom 9 Ustava Crne Gore propisano da su potvrđeni i objavljeni ugovori i opšte prihvaćena pravila međunarodnog prava sastavni dio unutrašnjeg pravnog poretka, i imaju primat nad domaćim zakonodavstvom i neposredno se primjenjuju kada odnose uređuju drukčije od unutrašnjeg zakonodavstva. Ovo važi kada su u pitanju i presude Evropskog suda za ljudska prava koje su donijete u odnosu na Crnu Goru.

viber image 2020 10 02 11 41 01
Prvog dana je Valentina Pavličić, zastupnica Crne Gore pred Evropskim sudom za ljudska prava,  u uvodnom dijelu govorila o efektu ekstrateritorijalnosti i postojanju brojnih presuda iz sudske prakse Evropskog suda koje se bave ovim pitanjima, pa tako jedan od reprezenativnih primjera je i predmet Iliascu i drugi v Moldavije i Rusije koji se odnosi na mučenje i zlostavljanje podnosilaca predstavki na teritoriji koja se nalazi pod kontrolom druge države u okviru međunarodno priznate teritorije i formalne nadležnosti one države kojoj pripada. Tokom druge sesije,pažnja je bila usmjerena na dokaze pribavljeni kršenjem člana 3 i praktičan rad u odnosu na navedeno, kako bi predstavnici pravosuđa efikasnije radili na slučajevima torture. Treću i četvrtu sesiju prvog dana Seminara je vodila Zdenka Perović, zamjenica Ombudsmana,  koja je govorila o primjena člana 3 EKLJP u kontekstu primjene zaštitnih mjera, prakse NPM-a i obavezi države da zaštiti od zlostavljanja , konkretno - obaveza da se spriječi zlostavljanje i obavezi istrage i sprovođenja zakona.
Drugog dana seminara, Pavličić je govorila o pozitivnim obavezama sprovođenja istrage i standarda djelotvorne istrage, proceduralnih obaveza i borbi protiv nekažnjivosti te građansko-pravni lijekova. U ovom dijelu, Pavličić se osvrnula na zahtjeve istrage i kažnjavanje odgovornih, te procesnu obavezu koja zahtijeva „djelotvoran, adekvatan i dostupan pravni lijek“ putem kojeg žrtvi može biti dosuđena kompenzacija kada je to moguće. Pavličić je naglasila da, osim sprovođenja djelotvorne istrage, Evropski sud zahtijeva i standarde koji se tiču djelotvornosti domaćih pravnih ljekova koje bi državni organi morali obezbijediti svim onim građanima koji sebe smatraju navodnim žrtvama zlostavljanja. Ovi pravni ljekovi proizilaze iz kombinacije zabrane zlostavljanja i člana 13 Konvencije.


Centar za demokratiju i ljudska prava (CEDEM) je održao dvodnevnu Akademiju o Evropskoj Konvenciji o ljudskim pravima i slobodama, na temu zaštite od diskriminacije lica sa invaliditetom u praksi crnogorskog pravosuđa i Evropskog suda za ljudska prava. Cilj ove Akademije se odnosio na pružanje praktičnog i teorijskog znanja o antidiskriminacionom zakonodavstvu, zaštiti od diskriminacije lica sa invaliditetom i omogućavanju ravnopravosti osoba sa invaliditetom sa drugim licima. Seminar je održan 14. i 15. septembra 2020. godine u hotelu Bianca, u Kolašinu, a na njemu su učestvovali mladi kadrovi u pravosuđu - stručni savjetnici/e gdje je poseban akcenat bio na predstavnike redovnih sudova i državnih tužilaštava.

IMG 20200915 WA0018

Predavači na akademiji su bili dr Vesna Simović Zvicer, profesorica na Fakultetu političkih nauka Univerziteta Crne Gore i predsjednica Sudskog savjeta, Milena Krsmanović, savjetnica Zaštitnika ljudskih prava i sloboda Crne Gore i Valentina Pavličić, zastupnica Crne Gore pred Evropskim sudom za ljudska prava.

Direktorica CEDEM-a, Milena Bešić, u uvodnom izlaganju je naglasila važnost poštovanja prava lica sa invaliditetom kroz elaboraciju crnogorske uključenosti u međunarodno pravne tokove. Ona je navela da je Crna Gora u Ustavom definisana kao „građanska, demokratska, ekološka država sa socijalnom pravdom, zasnovanom na vladavini prava“, te da je Crna Gora ratifikovala sve ključne međunarodne ugovore, sporazume i konvencije o ljudskim pravima. S obzirom na njihovu suprematiju, njima se garantuje efikasna zaštita od diskriminacije u domaćem zakonodavstvu, Bešić je navela da se u praksi sudovi rijetko pozivaju na međunarodno pravo kao izvor prava na osnovu kojeg donose svoje odluke.

U okviru prvog dana, dr Vesna Simović Zvicer je koristeći se analizom diskursa, učesnicima objasnila negativan uticaj koji korišteni termini poput: invalid, hendikepirani, invalidno lice, lica sa posebnim potrebama imaju na lica sa invaliditetom, kao i istorijat korišćenja tih termina u međunarodnim konvencijama. Simović Zvicer je ukazala na potrebu uključivanja lica sa invaliditetom u procese donošenja odluka koji su usko vezani za njihove potrebe. Interkativnim radom sa učesnicima je doprinijela da se mladi kadrovi u pravosuđu bolje upoznaju sa usklađenošću crnogorskog zakonodavstva sa anti-diskriminatonim standardima EU i Savjeta Evrope.

IMG 20200914 WA0000

Milena Krsmanović je u toku drugog dana Akademije, interkativnim predavanjem upoznala učesnike sa institucijom Zaštitnika ljudskih prava i sloboda Crne Gore, kao i sa praksom crnogorskog pravosuđa i institucije Ombudsmana u zaštiti od diskriminacije lica sa invaliditetom. Uz to napomenula je da postoje brojne vrste afirmativnih akcija za zaštitu prava lica sa invaliditetom i da će one postojati sve dok se ne postigne zadati cilj – jednaka mogućnost uživanja svih zakonski propisanih prava.

Kroz svoje predavanje usmjereno na približavanje prakse Evropskog suda za ljudska prava u oblasti zaštite od diskriminacije lica sa invaliditetom, Valentina Pavličić uputila je savjete učesnicima da svojim angažmanom i primjenjivanjem novih normi, standarda i praksi i svojom konstantnom posvećenošću mogu promijeniti društvo na bolje, doprinoseći da Crna Gora ima dobro primijenjenu pravnu praksu koja je u skladu sa svetskom i evropskom praksom.

Akademija je održana u okviru projekta "Multisektorskim pristupom za zaštitu prava i osnovnih sloboda LSI” koji je podržan od strane Ministarstva za ljudska i manjinska prava. 

IMG20200915100354


 

 Screenshot 2020 09 16 at 10.02.28

Centar za demokratiju i ljudska prava  (CEDEM) je sproveo istraživanje koje je imalo za cilj utvrđivanje i mjerenje stavova građana o ključnim problemima zaštite životne sredine, kao jednog od najizraženijih problema današnjice. Istraživanje je realizovano na uzorku od 1004 ispitanika, koji je reprezentativan za cjelokupno punoljetno stanovništvo Crne Gore, a sa druge strane,  predstavljeni su samo oni koji žive u šest opština na sjeveru i to: Pljevlja, Žabljak, Šavnik, Bijelo Polje, Mojkovac i Berane, kako bi u svakoj od opština imali dovoljan broj ispitanika i na taj način obezbijedili preciznost mjerenih stavova.

Kada je riječ građana o značaju ekoloških problema u svijetu, Crnoj Gori i njihovoj lokalnoj sredini, građani u istoj mjeri (49,5%) procijenjuju izraženost problema zaštite životne sredine, kako u svijetu, tako i u Crnoj Gori i opštini u kojoj žive. Najveći broj građana u većoj mjeri percipiraju probleme u svijetu kao zabrinjavajuće u odnosu na Crnu Goru i njihovu opštinu, izuzev onih koji žive u Pljevljima, Nikšiću i Plavu.

Klimatske promjene, kao jedan od najvećih problema zaštite životne sredine, najveći broj broj građana smatra, u manjoj ili većoj mjeri, veoma izraženim problemom. Kada se analiziraju podaci po opštinama, na ovaj problem najviše ukazuju građani Herceg Novog, Bara i Budve, a u najmanjoj mjeri građani Ulcinja, Tivta i Plava.

Iako svaki četvrti građanin često prati emisije o problemima zaštite životne sredine,  građani koji žive u posmatranim opštinama na sjeveru manje su upućeni na medije koji tretiraju ovu problematiku u odnosu na one koji žive u ostalim opštinama, pa tako podaci pokazuju da su najaktivniji građani Bara i Herceg Novog, a najmanje aktivni građani Plava i Cetinja.  Sa druge strane, najveći broj građana (44,2%) smatra da se o ovoj temi govori, ali da bi trebalo biti učestalije

U istraživanju smo ispitanicima postavili pitanje koje se tiče najvećih ekoloških problema koji zabrinjavaju građane, i došli smo do zaključka da građani izražavaju visoku zabrinutost za veliki broj problema. Podaci ukazuju da postoje velike razlike između opština po pitanju ocjenjivanja najvećih ekoloških problema. Na primjer, u Bijelom Polju je najveći problem odlaganje otpada, a u Beranama, osim ovog, značajan je i problem izlivanja otpada u rijeke. U Pljevljima je termoelektrana najizraženiji problem, dok je u Podgorici najveći problem izlivanje otpada u rijeke i odlaganje otpada. U Nikšiću su građani najviše zabrinuti zbog zagađenja vazduha usljed izduvnih gasova i odlaganja plastike. U Cetinju, Herceg Novom, Ulcinju, Baru, Budvi, Tivtu, Kotoru i Rožajama, odlaganje otpada je takođe veliki problem. Građane Plava i Tuzi najviše brine problem divljih deponija i zagađenje vazduha, dok su građani Šavnika i Žabljaka najviše zabrinuti zbog sječe šuma. Kada se uporede najveći ekološki problemi u šest opština na sjeveru sa ostalim opštinama, problemi koji se najviše izdvajaju su termoelektrane, sječa šuma i zagađenje vazduha usljed izduvnih gasova. 

Da političari, kao jedni od glavnih aktera u zaštiti životne sredine, ne govore dovoljno često o ovoj temi smatra najveći broj građana (49,4%). Ovo dalje inicira da upravo njih smatraju glavnim krivcima za neefikasnu ekološku politiku, jer ovu temu ne smatraju dovoljno važnom, pa samim tim o njoj javno rijetko govore. 

Svaki treći građanin smatra da su Vlada i njena ministarstva, a svaki četvrti da su upravo građani najodgovorniji kada je riječ o zaštiti životne sredine. Građani su u istraživanju posebno ocjenjivali doprinos ključnih institucija kada je riječ o rezultatima u pogledu borbe za zaštitu životne sredine, gdje su najbolje ocijenili nevladine organizacije (41,9%), medije (39,5%) i međunarodne organizacije (34,7%). Najlošije su ocijenjeni privatna preduzeća(15,6%), državne firme(19,2%) i parlament (19,2%).

Takođe, mjerili smo i stavove građana o životnoj sredini, a istraživanje je pokazalo da najviši nivo ekološke svijesti mjerimo u Kotoru (61%)  i Herceg Novom (60%), a najniži u Plavu (28%) i Nikšiću (31%). 

Na kraju, stepen obrazovanja značajno utiče na ekološku svijest, a pripadnici starije generacije imaju niži nivo ekološke svijesti, što je ipak indikator da je napravljen mjerljiv progres po pitanju medijskog plasmana, razgovora i obrazovanja u ekološku korist kod mlađih generacija.

Ovo istraživanje je sprovedeno sa ključnim ciljem da se kreira platforma za vještiju i efikasniju borbu za zdravije okruženje, koja predstavlja odgovornost svih građana, političkog establišmenta, marketinga i medija. Takođe, RTV Pljevlja će u narednom periodu realizovati emisiju “Eko zona” sa ciljem da sa relevantnim sagovornicima iz Crne Gore i regiona diskutuje o rezultatima ovog istraživanja, te ponudi preporuke za unaprjeđenje u ovoj oblasti. 

Istraživanje je sprovedeno u okviru projekta “Medijski centar za izvještavanje o zaštiti životne sredine" koji sprovode RTV Pljevlja, CEDEM i Green Home uz podršku Evropske unije u Crnoj Gori i Ministarstva javne uprave Crne Gore.