Centar za demokratiju i ljudska prava (CEDEM) sprovodi projekat "Disinformation - Fact CheckMate!" uz podršku  NATO Odjeljenja za javnu diplomatiju (NATO Public Diplomacy Division).

U okviru ovog projekta održala se trodnevna aktivnost "Fact checkers academy: Volume 2" na kojoj su učestvovali  studenti političkih nauka, međunarodnih odnosa, diplomatije, novinarstva, bezbjednosti, kao i mladi iz političkih partija. Aktivnost je održana 01 - 03. decembra 2021. godine u hotelu "Voco" u Podgorici. Cilj akademije je bio da osposobi učesnike da prepoznaju i uspješno dekonstruišu lažne informacije, dezinformacije, propagandu i druge digitalne prijetnje i time doprinesu borbi protiv hibridnih prijetnji u Crnoj Gori. 

Olivera Nikolić, direktorica Instituta za medije Crne Gore, je tokom prvog dana akademije, upoznala učesnike sa značajem medijske pismenosti kroz predavanje "Medijska pismenost - kako sistematično podizati društvenu otpornost na dezinformacije". Nikolić je objasnila da trenutno društvo kako u Crnoj Gori, tako i u svijetu, živi u informacionom haosu gdje je povjerenje u medije podriveno, ali i da su mediji sve manje proizvodjači znanja koje pomaže za lakše funckionsanje tj. da su mediji danas sve manje korišteni kao prostor za dijalog, ali i da su i nerijetko prostor koji podstrekava društvene podjele služeći tako kao propagandni pogon različitim centarima moći. U cilju lakšeg života i funckionisanja u tom informacionom haosu, Nikolić je navela važnost medijske pismenosti, jer medijski pismena osoba bi bila sposobna da u različitim okolnostima, u svemu što u medijima vidi, razdvoji bitno od nebitnog, prepozna elemente propagande ili prikrivenog oglašavanja, da detektuje implicitni i eksplicitni govor mržnje i uoči sve manipulativne strategije kojima se služe mediji i političari, da prepozna šta je tendeciozno dodato, a šta je tendeciozno izostavljeno.

IMG20211201113729

Tokom druge sesije, dr Nenad Vujadinović, dekan i profesor na Fakulteta umjetnosti na Univerzitetu Donja Gorica u Podgorici, je učesnicima govorio o moći sugestije iliti kako se subliminalnim porukama može kreirati javno mnjenje. Vujadinović je naglasio da podsvjesne poruke imaju različite uticaje na naše misli i naše ponašanje - subliminalni stimulansi mogu olakšati svjesnu obradu srodnih informacija ali i promijeniti naše trenutno raspoloženje kao i podstići našu motivaciju.  Dodatno, naglasio je da osnovni projektovani cilj subliminalnih poruka je da se uz pomoć poruka koje su „zakopane“ ispod praga percepcije manipuliše sa osobom da  učini nešto što ona sama nije željela ili nije namjeravala učiniti. Vujadinović je na kraju napomenuo i važnost izučavanja medijske pismenosti jer medijsko opismenjavanje omogućava jasniji pogled na granicu između stvarnog svijeta i onog koji su proizveli mediji.

IMG20211201143438

Drugog dana akademije, Milan Jovanović, analitičar Digitalnog forenzičkog centra je sa učesnicima govorio o raznim oblicima dezinformacija, poput: astroturfinga, deep fake-a, content farms, internet botova i drugim naprednim oblicima digitalnih prijetnji sa kojima se možemo susresti. Jovanović je dodatno potvrdio stavove i nalazišta Olivere Nikolić, naglašavajući da živimo u informacionom haosu gdje je povjerenje u medije podriveno ali i da to naročito dolazi do izražaja u vremenima društvenih kriza. Jovanović je objasnio da  tada publika, prije poseže za medijima zbog identifikacije, potrebe pripadanja i potvrđivanja svojih uvjerenja, predrasuda, stereotipa, nego zbog informacije, ali i da vremena društvenih kriza predstavljaju idealan prostor za "cvjetanje" raznih oblika dezinformacija. Tokom svog predavanja, predstavio je i rad Digitalnog forenzičkog centra i učesnike upoznao sa metodologijom dekonstrukcije dezinformacija, ali ih i upoznao sa alatima kojima mogu uspješno prepoznati  i dekonstruisati lažne informacije, dezinformacije, propagandu i druge digitalne prijetnje.

IMG20211202091457

Milica Kovačević, programska direktorica CDT-a, je tokom druge sesije drugog dana, sa učesnicima govorila o propagandnim kanalima komunikacije na Zapadnom Balkanu. Kovačević je kroz interaktivnu komunikaciju sa učesnicima diskutovala o uticajima medijskih kanala koji ne kreiraju sadržaj isključivo za publiku u svojim zemljama već kroz onlajn prostor ostvaruju čitanost i u Crnoj Gori, promovišući teorije zavjere i propagandu što nesumnjivo utiče na javno mnjenje i stavove građana. Dodatno, govorila je i o instrumentima velikih sila koji putem "diplomatije" ili "meke moći" ostvaruju političke, ali i često zajedno sa političkim, ekonomske interese u Crnoj Gori. 

IMG20211202114053

Trećeg dana akademije, Darvin Murić, glavni i odgovorni urednik portala Raskrinkavanje.me, je sa učesnicima govorio o raskrinkavanju propagande u kriznim društvenim i političkim momentima. Murić je objasnio važnost organizacija koje se bave fact-checkingom u Crnoj Gori, jer veoma veliki uticaj na formiranje javnog mnjenja u kriznim političkim i društvenim momentima imaju tipovi medija koji objavljuju neprofesionalni sadržaj, govor mržnje, propagadnu i dezinoformacije. Murić je sa radom sa učesnicima kroz pratkične vježbe,  analizirao i dekonstruisao lažne narative koji dolaze iz crnogorskih i regionalnih medija ali i dao preporuku učesnicima da aktivno učestvuju u raskrinkavanju negativnog, neprofesionalnog i dezinformativnog sadržaja, prijavljivajući ovakve sadržaje kroz "report" opcije na društvenim mrežama ili putem direktne prijave na njihovom sajtu https://www.raskrinkavanje.me/.

IMG20211203094629


 

Politička i institucionalna kriza, kompromitovanje i prepucavanja predstavnika parlamentarne većine, ad hoc odluke i nedosljednost u stavovima i postupcima samo su neke od karakteristika političko-društvenog ambijenta koji su prethodili i u kojima su se održali lokalni izbori u Petnjici, Mojkovcu i Cetinju. Rješavanje ove krize, u kojoj se Crna Gora nalazi, i dalje se ne nalazi visoko na agendi partija parlamentarne većine pa ovakva situacija rezultira u stagnaciju društva i sveopštenu društvenu apatiju. 

Nedovoljna politička volja i nesaglasje partija parlamentarne većine u vezi sa reformom izbornog zakonodavstva i izboru predsjednika Državne izborne komisije (DIK) negativno se odrazilo na postupak sprovođenje lokalnih izbora u Petnjici, Mojkovcu i Cetinju.

Neimenovanje predsjednika DIK-a[1], imalo je za posljedicu da proces žalbe na odluke opštinskih izbornih komisija nije bio moguć jer se prema Poslovniku o radu DIK-a sazivaju sjednice isključivo sa  predsjednikom. Usljed nemogućnosti formiranja biračkih mjesta u Upravi za izvršenje krivičnih sankcija pravo glasa zatvorenika i pritvorenika su dovedena u pitanje jer su oni mogli ostvariti svoje pravo glasa isključivo u mjestu prebivališta ili putem pisma ukoliko za to izraze namjeru. Takođe, po prvi put nezavisni posmatrači nijesu dobili akreditacije za praćenje izbora.

Predstavnici nove vlasti, po gotovo istim modelima, pokušavaju doći do novog biračkog tijela a ostali politički akteri da što je više moguće zadrže one rezultate koje su imali u prošlosti. Institucionalna prednost Demokratske partije socijalista (DPS), koja je bila prepoznata i od strane međunarodnih organizacija kroz prethodne izborne cikluse, počela je da slabi u korist određenih konstituenata nove parlamentarne većine kroz zapošljavanje „po dubini“, ali i razrješenjima kadrova nekadašnje vlasti odnosno imenovanjima kadrova nove vlasti po upravnim odborima i rukovodećim pozicijama državnih preduzeća i javnih ustanova.

Članom 27. Zakona o izboru poslanika i odbornika predviđeno je da Opštinska izborna komisija ima svoju internetstranicu na kojoj odmah objavljuje sve akte i podatke od značaja za sprovođenje izbora, kao i privremene i konačne rezultate glasanja na svakom biračkom mjestu. Za razliku od Izborne komisije Prijestonice Cetinje koja je uredno ažurirala internet stranicu[2] i objavila sve akte i podatke, Opštinska izborna komisija Petnjice nije objavila nijedan podatak u vezi sa privremenim rezultatima izbora[3]. Opštinska izborna komisija Mojkovca objavila je konačne rezultate izbora za izbor odbornika u Skupštini Opštine Mojkovac, ali ne i privremene rezultate izbora[4]

Rezultati izbora u ove dvije opštine i Prijestonicu predstavljaju nastavak povećanog stepena nezadovoljstva građana vlašću i opozicijom jer su nacionalno-identitetska obilježja i partijski interesi ostali u fokusu nasuprot usmjerenja na rješavanje ključnih egzistencijalnih pitanja i poboljšanje životnog standarda građana. S toga, ukupno gledano, nijedna politička partija ili koalicija koja je učestvovala na ovim izborima ne može biti zadovoljna ostvarenim rezultatima jer partije vlasti i opozicije bilježe negativan trend rasta biračkog tijela.

U ovoj analizi, koju možete preuzeti ovdje,  predstavljeni su određeni aspekti rezultata održanih lokalnih izbora 2021. godine[5] i 2017. kao i parlamentarnih 2020. godine pojedinačno po opštinama, kao i zbirno za sve tri opštine u odnosu na partije vlasti i opozicije sa ciljem jasnijeg pregleda kretanja biračkog tijela,  posebno nakon parlamentarnih izbora. 

 

[1] Tri dana nakon održanih parlamentarnih izbora je imenovan Nikola Mugoša za predsjednika Državne izborne komisije na predlog Administrativnog odbora

[2] Internet stranica Izborne komisije Prijestionice Cetinje - https://cetinje.dik.co.me/izbori/za-odbornike-u-so/2021-god/rezultati/, pristupano 9. decembra 2021. godine u 13.08 h

[3] Internet stranica Opštinske izborne komisije Petnjice - https://petnjica.dik.co.me/izbori/za-odbornike-u-so/2021-god/rezultati/, pristupano 9. decembra 2021. u 10.45 h

[4] Internet stranica Opštinske izborne komisije Mojkovca - https://mojkovac.dik.co.me/izbori/za-odbornike-u-so/2021/rezultati-2/, pristupano 9. decembra 2021. godine u 12.40 h

[5] Na osnovu konačnih rezultata izbora za izbor odbornika u SO Mojkovac i Skupštinu Prijestonice Cetinje, te privremenih rezultata izbora za izbor odbornika u SO Petnjica.


Page 1 of 124